Kozioł leży, ale nikt na nim nie graje

Posted on Opublikowano: 30 listopada 2021  Zostaw komentarz on Kozioł leży, ale nikt na nim nie graje

W 2020 roku Joanna Szaflik (Dom Tańca Poznań) i Piotr Baczewski (Fundacja Muzyka Zakorzeniona z Warszawy) nawiązali współpracę z Instytutem im. Oskara Kolberga w Poznaniu i uzyskali dostęp do unikalnych archiwów muzyki wielkopolskiej zarejestrowanej w latach 1947-1955. W archiwum znaleźli m.in. nagrania znakomitego śpiewaka Bronisława Hirta oraz kapeli koźlarskiej Tomasza Śliwy – muzyków z Chrośnicy, wsi która była niegdyś jedną z najbardziej muzykalnych w regionie, a według zachowanych informacji średnio w co drugim domu mieszkał „grocz” lub „śpiywak”.

Do dziś muzycy, którzy stamtąd pochodzili – a właściwie sposób gry jaki prezentowali – uznawany jest w środowisku za ikonę tradycyjnego stylu wykonawczego muzyki koźlarskiej. Obecnie nie gra tam nikt (w przeciwieństwie do innych wsi w regionie, w których muzyka tradycyjną interesują się najmłodsze pokolenia). Zaniechanie kontynuacji gry na instrumentach ludowych oraz śpiewania tradycyjnych pieśni, oraz niezwykle bogata historia miejsca stały się dla nas impulsem do przeprowadzenia działań mających na celu wydobycie ze zbiorowej pamięci ludzi wspomnień, a być może pamiątek fotograficznych dotyczących dawnej Chrośnicy i jej muzykalnych mieszkańców.

Zaproponowaliśmy mieszkańcom Chrośnicy wymianę. Za zagranie mikrokoncertu przed domem trzeba było nam „zapłacić”, a więc wymienić się z nami wspomnieniem, zaśpiewaną piosenką lub jakimkolwiek artefaktem z czasów świetności Chrośnicy.

Mieszkańców Chrośnicy odwiedzili: Martyna Żurek (skrzypce, śpiew i zbieranie historii), Adam Kaiser (kozioł biały, śpiew), Piotr Braszak (śpiew) i Piotr Baczewski (zbieranie historii i dokumentacja fotograficzna).

Więcej o projekcje pod adresem:

dudziarze.pl/project/koziol-lezy-ale-nikt-na-nim-nie-graje/

Wirtualna wystawa w ramach DNI OTWARTYCH RAMION

Posted on Opublikowano: 27 października 2021  Zostaw komentarz on Wirtualna wystawa w ramach DNI OTWARTYCH RAMION

Zapraszamy do udziału w wydarzeniach upamiętniających rocznicę wypędzenia z Niemiec Żydów polskiego pochodzenia – Polenaktion 28.10.1938 roku, w tym wirtualnej wystawy przygotowanej przez Cyfrowe Archiwum Muzeum w Zbąszyniu.

W wyniku działań niemieckich nazistów pod koniec października 1938 roku w ciągu kilku dni deportowano do Polski około 17 tysięcy Żydów. Około 6 tysięcy uchodźców trafiło do Zbąszynia, wtedy – miasta przygranicznego. W naszym mieście, które w ciągu jednej nocy zwiększyło liczebność swoich mieszkańców dwa razy, szybko zorganizowano tzw. obóz przejściowy i pomoc odpowiadającą na najpilniejsze potrzeby uchodźców.

Aby upamiętnić nie tylko samo to tragiczne wydarzenie, które profesor Jerzy Tomaszewski nazwał „Preludium Zagłady”, ale też postawę mieszkańców naszego miasta, którzy zachowali się z godnością, przychodząc z pomocą deportowanym Żydom, wydarzenia upamiętniające nazywane są od kilku lat „Dniami Otwartych Ramion”.

Zapraszamy na wirtualną wystawę w ramach 83. rocznicy przygarnięcia deportowanych Żydów do Zbąszynia. Zdjęcia, wycinki z gazet oraz archiwalia dostępne (wolna licencja) są również na stron, do których linki znajdą Państwo na samym dole.

Wystawa współorganizowana wraz ze Szkołą Podstawową im. Arkadego Fieldera w Zbąszyniu oraz Zbąszyńskie Centrum Kultury, przy wsparciu Gminy Zbąszyń oraz Fundacji TRES.


Galeria


Opracowania


Wspomnienia Pana Eugeniusza S. Kruszewskiego. Nagranie zrealizowane przez Fundację TRES. Poznań, 21 października 2014 roku. Źródło: www.zbaszyn1938.pl


Archiwalia

„W ramach stałej współpracy z JRI – Poland, Archiwum JDC ma przyjemność ogłosić, że niedawno udostępniło dane ze swojej listy żydowskich uchodźców na polskich pograniczach w latach 1938 – 1939. Ta 120 – stronicowa lista, znaleziona w zbiorach JDC New York Headquarters, 1933-1944, zawiera bardzo szczegółowe informacje o polskich Żydach mieszkających w Niemczech, którzy zostali wygnani przez rząd nazistowski w nocy z 27 na 28 października 1938 i zmuszeni do granica, najbardziej do miejscowości Zbąszyń (niem. Bentschen). Dane osobowe obejmują datę i miejsce urodzenia, aktualny adres w Zbąszyniu oraz, co najważniejsze dla niesienia pomocy i wsparcia uchodźcom, nazwiska i adresy zagranicznych krewnych”. (JDC Archives)

Źródło: Archiwum JDC


Przydatne linki:

1). Archiwum Yad Vashem: www.yadvashem.org
2). Narodowe Archiwum Cyfrowe: www.nac.gov.pl
3). Polona: www.polona.pl
4). ZBĄSZYŃ 1938: www.zbaszyn1938.pl
5). Fundacja TRES: www.tres.org.pl
6). POLIN – Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie: www.polin.pl
7). Instytut Pamięci Narodowej: www.ipn.gov.pl
8). The American Jewish Joint Distribution Committee (JDC) Archives: www.archives.jdc.org
9). Bundesarchiv: www.bundesarchiv.de
10). Wirtualny Sztetl: www.sztetl.org.pl
11). Program Oneg Szabat: www.onegszabat.org

Warsztaty historyczne ze Zbąszyńskim Centrum Kultury

Posted on Opublikowano: 14 października 2021  Zostaw komentarz on Warsztaty historyczne ze Zbąszyńskim Centrum Kultury
Warsztaty historyczne ze Zbąszyńskim Centrum Kultury – Wehikułem czasu przenosimy się w czasie.

Za nami pierwsze zajęcia zorganizowane z ramienia Zbąszyńskiego Centrum Kultury. Warsztaty „Wehikuł czasu. Śladami historii miasta”. Miało ono głównie charakter organizacyjny. Ustaliśmy plan działania, z jakiego okresu z historii Zbąszynia wykonamy makietę, od czego zaczniemy i czego będziemy potrzebować. Powstała także jej solidna podstawa. Okazuje się, że zbąszyńska młodzież ma ogromną wiedzę i chętnie się nią dzieli, co nas bardzo cieszy. Ich opowieści, także te rodzinne – historyczne, słucha się bardzo fajnie. Dziękujemy, że byliście.

W planie są wycieczki po Zbąszyniu do najciekawszych miejsc oraz spotkania ze Zbąszyniakami, którzy opowiedzą nam ciekawostki z przeszłości.

Serdecznie zapraszamy dzieci i młodzież, na kolejne warsztaty. Najbliższe terminy:

18 i 25 października;

8, 15, 22 i 29 listopada;

6 i 13 grudnia.

Dom Katolicki, pierwsza salka na piętrze. Godzina 16:00

Uwaga: ilość miejsc ograniczona.

Zapisy oraz wszelkie informację pod numerem telefonu: 68 38 60 874.

Do zobaczenia na kolejnym spotkaniu.

Zbąszyń. Czas okupacji – wspomnienia, dokumenty, zdjęcia – wirtualna wystawa

Posted on Opublikowano: 1 września 2021  Zostaw komentarz on Zbąszyń. Czas okupacji – wspomnienia, dokumenty, zdjęcia – wirtualna wystawa

„Dnia 1 września 1939 roku około godziny 5:00, ciszę wczesnego poranka przerwał gwałtowny łoskot niemieckich karabinów. Był to złowieszczy znak. Oczekiwana z niepokojem wojna rozpoczęła krwawe żniwo. Butna stopa niemieckiego żołdaka stanęła w murach zbąszyńskiego grodu i los Zbąszynia został przesądzony” – Stanisław Kluj. Wspomnienia. Zbąszyń 1974 rok.

 

Spotkanie autorskie z Marcelim Tureczkiem

Posted on Opublikowano: 19 lipca 2021  Zostaw komentarz on Spotkanie autorskie z Marcelim Tureczkiem

Serdecznie zapraszamy na spotkanie autorskie w ramach 10. Jubileuszowego Święta Jeziora, z Panem Profesorem Marcelim Tureczkiem, historykiem, regionalistą, pracownikiem naukowym Uniwersytetu Zielonogórskiego, które odbędzie się w dniu 29 lipca 2021 roku o godzinie 19:30, na Plaży miejskiej w Zbąszyniu (po „Koncercie z jeziorem w tle”). Podczas spotkania zaprezentowana zostanie książką autora, pt. „Pograniczne. Przeszłość bez historii”.

Warto dodać, że w zeszłym roku Pan Marceli odwiedził nasze archiwum, gdzie znalazł ciekawe informację oraz zdjęcia. Między innymi treść rozmowy oraz wspomniane dokumenty, znalazły się w książce.

Spotkanie, zorganizowane przez Zbąszyńskie Centrum Kultury, przy wsparciu Cyrowego Archiwum Muzeum w Zbąszyniu, poprowadzi Panni Anita Rucioch – Gołek.
Więcej informacji o autorze znajdą Państwo na stronie:

Kościół Wniebowzięcia NMP w Zbąszyniu

Posted on Opublikowano: 13 maja 2021  Zostaw komentarz on Kościół Wniebowzięcia NMP w Zbąszyniu

Kościół Wniebowzięcia NMP w Zbąszyniu

To piękny przykład późnobarokowego kościoła miejskiego według projektu śląskiego architekta Karola Marcina Frantza, który aktywnie działał na terenie Wielkopolski w latach 1742 – 1755. Fundatorami świątyni była rodzina Garczyńskich.

Gród zbąszyński był siedzibą kasztelanii. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z początku XIII wieku. Natomiast najstarsza wzmianka świadcząca o miejskim charakterze Zbąszynia pochodzi z 1311 roku. Pierw o charakterze własności książęcej, następnie królewskiej. W latach 1393 – 1595 Zbąszyń pozostawał w rękach rodu Nałęczów Głowaczów z Nowego Dworu (Zbąscy). Następnie przejęty przez spokrewnionych ze Zbąskimi, Ciświckich. W XVII wieku do rodzin Tuczyńskich i Mycielskich.
W latach 1700 – 1848 do rodziny Garczyńskich.

W źródłach z początku XIII wieku pochodzi wzmianka o kościele grodowym mieszczącym się na terenie osady targowej. W 1516 roku biskup poznański Jan Lubrański podniósł ją do rangi Kolegiaty. W drugiej połowie XVI wieku Abraham Zbąski przekazał świątynie protestantom, by po prawie stu latach mogła ponownie powrócić, dzięki staraniom Marii Tuczyńskiej, do rąk katolików. Warto podkreślić, że w opisywanych czasach, był to kościół drewniany z murowaną kaplicą grobową. W XVII wieku dobudowane zostały dwie kaplice murowane, które po niespełna kolejnych stu latach zostały rozebrane.

Świątynia, którą podziwiać możemy do dnia dzisiejszego, wybudowana została dzięki staraniom wojewody poznańskiego, Stefana Garczyńskiego. Projekt wykonał śląski architekt Karol Marcin Frantz, natomiast pracami budowlanymi zarządzał budowniczy Jan Franciszek Handtke z Leszna. Prace rozpoczęto w 1757 roku, a ostatecznie zakończono w 1783 roku. Po śmierci Stefana Garczyńskiego, opiekę nad rozpoczęciem oraz zakończeniem prac, sprawowali jego synowie. Kolejno, Stefan, a następnie Edward. Poświęcenie Kolegiaty nastąpiło w 1796 roku, którego dokonał biskup Ignacy Raczyński.

Już na samym wejściu zauważamy ołtarz główny z silnie zaakcentowanym w centralnej części obrazem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny oraz cztery ołtarze boczne. Po lewej stronie, zachował się cudowny obraz Matki Boskiej, otoczonej medalionami przedstawiającymi Tajemnice Różańca Świętego, a po prawej stronie obraz Jezusa Chrystusa, błogosławiącego wiernych. Nad ołtarzem w głębi, po lewej stronie, zauważyć możemy portrety Edwarda Garczyńskiego i jego żony Katarzyny. Po obu stronach prezbiterium znajdują się dwie prostokątne przybudówki: po stronie wschodniej – zakrystia, po stronie zachodniej – kaplica. Naszą uwagę zwraca także skromna ambona, chrzcielnica oraz cztery bogato zdobione konfesjonały. Na szczególną uwagę zasługują umieszczone na filarach przy chórze nagrobki inicjatora budowy kościoła, Stefana Garczyńskiego oraz jego żony Zofii. Nagrobki wystawione zostały w 1780 roku przez syna zmarłych, Edwarda. Między wieżami znajduje się wsparty na parze filarów chór muzyczny, który ozdobiony został motywami muzycznymi oraz ornamentem rokokowym. W szczycie, między wieżami, we wnęce umieszczona została rzeźba św. Edwarda z XVIII wieku. Naszą uwagę zwraca także sklepienie żaglaste z wizerunkami świętych na całej powierzchni świątyni. Polichromię wykonał już po 1945 roku Teodor Szukała. Przed kościołem na murowanych trójbocznych cokołach ustawiono dwie kamienne rzeźby św. Biskupów.

W 1850 roku podczas pożaru, zniszczeniu uległy dachy, sklepienie oraz wieże, które z czasem zostały odbudowane. W czasie II wojny światowej, kościół pełni rolę magazynu. Po raz kolejny zniszczeniu uległy wieże, odbudowane po 1945 roku. W latach 1957 oraz 1965 – 1966, wyremontowane zostało wnętrze.

Kościół pw. Świętego Wawrzyńca w Łomnicy

Posted on Opublikowano: 13 maja 2021  Zostaw komentarz on Kościół pw. Świętego Wawrzyńca w Łomnicy

Kościół pw. Świętego Wawrzyńca w Łomnicy

Wybudowany w latach 1768 – 1770 z fundacji Edwarda Garczyńskiego, ówczesnego właściciela Łomnicy.

Drewniany kościół ma bardzo ciekawą bryłę. Wzniesiony na planie krzyża łacińskiego, z mocno zaakcentowaną częścią centralną o kształcie ośmioboku. Na czterech kolumnach wspiera się bęben kopuły. Dach pokryty jest blachą. Wysoka latarnia zwieńczona jest hełmem z iglicą. Szczyt wierzy wieńczy krzyż trzymany przez putto czyli aniołka. Do skrzydła prezbiterialnego przylega od wschodu niższa prostokątna, a w niej swoje miejsce znalazła zakrystia.

Już na samym wejściu zostajemy olśnieni bogactwem, którego nie spodziewamy się spacerując wokół skromnego kościoła. Wyposażenie wnętrza rokokowe, z czasów budowy. Ołtarz główny zachwyca. Widzimy na nim obraz św. Wawrzyńca, patrona, a nad nim wizerunek Matki Boskiej z dzieciątkiem. Po boku obrazy św. Jana Nepomucena oraz Róży z Viterbo. Po lewej stronie znajduje się ambona w kształcie łodzi. Na żaglu umieszczony został herb rodziny Garczyńskich. Po prawej stronie
w złotej ramie zauważamy namalowany na cienkim jedwabiu wizerunek Jezusa Chrystusa w formie veraiconu. Wartość jego potwierdza certyfikat watykański, znaleziony podczas remontu świątyni. Sklepienie kopuły pokrywa rokokowa polichromia z około 1770 roku, z postaciami Chrystusa, Najświętszej Marii Panny, św. Wawrzyńca
i Brygidy, rozdzielonych kartuszami z puttami. Piękne zdobienia pokryte złotem oraz mnóstwo nawiązań do rodziny Garczyńskich, na zwiedzającym robią ogromne wrażenie.

Spacerując wokół, naszą uwagę przykuwa współcześnie wykonana droga krzyżowa, autorstwa artystki Anny Sita. Szklane, surowe tworzywo wspaniale wpisuje się w charakter miejsca. Nawiązuje także do istniejącej niegdyś w Łomnicy huty szkła. Obok świątyni znajduje się drewniana dzwonnica, którą wybudowano około 1770 roku.

Przechodząc drogą wiejską, dochodzimy do alei lipowej, która wiedzie nas do dworu oraz oficyn. Rezydencja Garczyńskich jest obecnie opuszczona. Kierując się dalej parkową aleją, napotykamy mauzoleum rodziny Opitz, do których Łomnica należała na przełomie XIX i XX wieku.

ANATOMIA RZECZYPOSPOLITEY – POLSKIEY

Posted on Opublikowano: 13 maja 2021  Zostaw komentarz on ANATOMIA RZECZYPOSPOLITEY – POLSKIEY

ANATOMIA RZECZYPOSPOLITEY – POLSKIEY

Synom Ojczyzny ku przestrodze i poprawie tego, co z kluby wypadło, mianowicie o sposobach zamnożenia Polskę ludem pospolitym, konserwowania dziatwy wiejskiej, przez niedostatek i niewygody marnie ginącej, i wprowadzenia handlów i manufaktur zagranicznych.

W 1742 roku, za przyzwoleniem króla Augusta III Sasa, Stefan Garczyński, wyjechał do Berlina. Podczas kuracji (dość mocno w tamtym czasie już chorował) przez 16 tygodni, postanowił zająć się spisaniem przemyśleń i obserwacji na temat sytuacji polityczno – społeczno – gospodarczej w kraju. Napisał traktat „Anatomia Rzeczypospolitey – Polskiey”. Nie nawiązując do innych europejskich polityków, ufając swojemu doświadczeniu oraz obserwacją, wydał jeden z ważniejszych dokumentów w historii XVIII wieku, poruszając w nim takie zagadnienia jak: nędza, nieporządek czy nieprodukcyjność w Polsce. Jako gorliwy katolik, zachęcał duchowieństwo do pracy na rzecz społeczeństwa w duchu chrześcijaństwa. Wiedział, że zdrowa gospodarka, dobrze rozwinięty rynek wewnętrzny i odpowiednie przywileje dla najuboższych, są drogą do sukcesu. Do wzrostu Polski.

Anatomia-skompresowany

Pamiątki Stefana Garczyńskiego

Posted on Opublikowano: 13 maja 2021  Zostaw komentarz on Pamiątki Stefana Garczyńskiego

Stefan Garczyński, urodzony około 1690 roku, wojewoda poznański.

Jego rodzina pochodziła z Pomorza. Sam zaś nauki pobierał w szkołach na Śląsku. Gdy zmarł jego ojciec, Stefan Damian, chorąży chełmiński, Stefan jako młody weteran bitwy pod Kaliszem, poświęcił się gospodarstwu i funkcjom cywilnym. Jako dwudziestotrzyletni mężczyzna, uczestniczył już w obradach sejmiku. Garczyński marszałkował w sejmikach, trzech w 1713 roku oraz trzech w 1714 roku. Po krótkim czasie mianowany chorążym wschowskim. Zasiadał w wielu komisjach, między innymi: komisji do rokowań o spory pograniczne z Austrią czy w komisji do układu z Prusami o wykupienie starostwa drahimskiego. Od 1729 roku kasztelan gnieźnieński i szybko awansował na kasztelana poznańskiego (1748) oraz kolejno na wojewodę kaliskiego (1749). Wojewodą poznańskim został w 1750 roku. Rok później otrzymał klucze do Zbąszynia. Całkowicie poświęcił się pracy nad ulepszaniem aspektów gospodarczych oraz społecznych w mieście oraz w 15 podległych folwarkach. Pochowany 22 października 1755 roku. Wraz z żoną Zofią, spoczywa w podziemiu zbąszyńskiej Kolegiaty.

ANATOMIA RZECZYPOSPOLITEY – POLSKIEY

Synom Ojczyzny ku przestrodze i poprawie tego, co z kluby wypadło, mianowicie o sposobach zamnożenia Polskę ludem pospolitym, konserwowania dziatwy wiejskiej, przez niedostatek i niewygody marnie ginącej, i wprowadzenia handlów i manufaktur zagranicznych.

W 1742 roku, za przyzwoleniem króla Augusta III Sasa, Stefan Garczyński, wyjechał do Berlina. Podczas kuracji (dość mocno w tamtym czasie już chorował) przez 16 tygodni, postanowił zająć się spisaniem przemyśleń i obserwacji na temat sytuacji polityczno – społeczno – gospodarczej w kraju. Napisał traktat „Anatomia Rzeczypospolitey – Polskiey”. Nie nawiązując do innych europejskich polityków, ufając swojemu doświadczeniu oraz obserwacją, wydał jeden z ważniejszych dokumentów w historii XVIII wieku, poruszając w nim takie zagadnienia jak: nędza, nieporządek czy nieprodukcyjność w Polsce. Jako gorliwy katolik, zachęcał duchowieństwo do pracy na rzecz społeczeństwa w duchu chrześcijaństwa. Wiedział, że zdrowa gospodarka, dobrze rozwinięty rynek wewnętrzny i odpowiednie przywileje dla najuboższych, są drogą do sukcesu. Do wzrostu Polski.